🕉 સિદ્ધિવિનાયક મંદિર – સિદ્ધટેક 🕉

🙏અષ્ટ વિનાયક – ૨ 🙏

સિદ્ધટેક મંદિર એ ભીમા નદીને કિનારે સ્થિત છે. આ નગર પણ ભીમા નદીને કિનારે જ વસેલું છે.

✅ સિદ્ધિવિનાયક મંદિર અષ્ટવિનાયકોમાંનું એક છે. અષ્ટવિનાયકોમાં આ એકમાત્ર મંદિર છે જેમાં પરંપરાગત રીતે જે મૂર્તિની સૂંઢ જમણી બાજુ હોય તેને સિદ્ધિવિનાયક કહેવામાં આવે છે.

ધાર્મિક મહત્વ ———–

✅ ભગવાન ગણેશજીના અષ્ટવિનાયક મંદિરોમાં પ્રથમ મંદિર મોરગાંવ પછી સિદ્ધટેકનો નંબર આવે છે. પરંતુ ભક્તો ઘણીવાર મોરગાંવ અને થેઉરની મુલાકાત લીધા પછી સિદ્ધિવિનાયક મંદિરની મુલાકાત લે છે.

✅ અહીં સ્થપાયેલી ભગવાન ગણેશની મૂર્તિની સૂંઢ જમણી તરફની છે અને આ કારણથી ભગવાન ગણેશની આ મૂર્તિ ખૂબ જ શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.પરંતુ ભગવાન ગણેશની આ મૂર્તિને પ્રસન્ન કરવી ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.

✅ અષ્ટવિનાયકોમાં ભગવાન ગણેશનું આ એકમાત્ર મંદિર છે જ્યાં ભગવાન ગણેશની મૂર્તિની સૂંઢ જમણી તરફ વળેલી છે. પરંપરાગત રીતે જે મૂર્તિની સૂંઢ જમણી બાજુ હોય તેને સિદ્ધિ વિનાયક કહેવાય છે. આ મંદિર સંકુલને જાગૃત ક્ષેત્ર પણ કહેવામાં આવે છે, જ્યાં દેવતાને ખૂબ શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.

✅ મુદ્ગલ પુરાણમાં પણ આ મંદિરનો ઉલ્લેખ છે. સૃષ્ટિના સર્જક બ્રહ્માજીની ઉત્પત્તિ કમળમાંથી થઈ હતી. જે ભગવાન વિષ્ણુની નાભિમાંથી ઉત્પન્ન થયાં હતાં અને ભગવાન વિષ્ણુ યોગીન્દ્ર પર સૂતા હતા.

✅ આ પછી જ્યારે બ્રહ્માજીએ સૃષ્ટિની રચના શરૂ કરી, ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુના કાનની મલિનતાથી બે રાક્ષસો મધુ અને કિતાભનો જન્મ થયો.

✅ તે પછી બંને અસુરોએ બ્રહ્માની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો કર્યો. આ ઘટનાએ ભગવાન વિષ્ણુને જાગવાની ફરજ પાડી. વિષ્ણુએ પણ યુદ્ધ શરૂ કર્યું, પરંતુ તેઓ તેમને હરાવી શક્યા નહીં. આ પછી તેણે ભગવાન શિવને આનું કારણ પૂછ્યું.

✅ શિવજીએ ભગવાનવિષ્ણુને કહ્યું કે તેઓ દીક્ષાના દેવ ગણેશનું આહ્વાન કરવાનું ભૂલી ગયા છે, જેમની શુભ કાર્ય પહેલાં પૂજા કરવામાં આવે છે અને તેથી જ તે અસુરોને હરાવવા સક્ષમ નથી.

✅ આ પછી ભગવાન વિષ્ણુએ સિદ્ધટેકમાં જ તપસ્યા કરવાનું શરૂ કર્યું અને “ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ” મંત્રનો જાપ કરીને ભગવાન ગણેશને પ્રસન્ન કર્યા. મંત્રોચ્ચારથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન ગણેશજી ભગવાન વિષ્ણુને ઘણી સિદ્ધિઓ આપી અને યુદ્ધમાં પાછા ફર્યા અને રાક્ષસોનો અંત કર્યો. અહીં ભગવાન વિષ્ણુએ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરી હતી, તે જ સ્થાન આજે સિદ્ધટેક તરીકે ઓળખાય છે.

ઇતિહાસ ———

✅ મૂળ મંદિરનું નિર્માણ ભગવાન શ્રી વિષ્ણુ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે તે સમયાંતરે નાશ પામ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે પાછળથી ભરવાડોએ સિદ્ધિવિનાયક મંદિરની શોધ કરી. ભરવાડો દરરોજ મંદિરના મુખ્ય દેવતાની પૂજા કરતા હતા.

✅ વર્તમાન મંદિરનું નિર્માણ ૧૮મી સદીમાં ઈન્દોરની દાર્શનિક રાણી અહિલ્યાબાઈ હોલકરે કરાવ્યું હતું અને તેની સાથે તેણે ઘણા હિંદુ મંદિરોની હાલત પણ સુધારી હતી.

✅ પેશ્વા શાસકોના અધિકારી સરદાર હરિપંત ફડકેએ ટાઉનહાઉસ અને રોડનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. મંદિરનો બહારનો સભા મંડપ વડોદરાના જમીનદાર મિરલ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યો હતો. ૧૯૩૯માં તૂટી ગયેલું આ મંદિર ૧૯૭૦માં ફરી બનાવવામાં આવ્યું હતું.

✅ હાલમાં આ મંદિર ચિંચવડ દેવસ્થાન ટ્રસ્ટના વહીવટ હેઠળ છે. જે મોરગાંવ અને થેઉર અષ્ટવિનાયક મંદિરનું પણ નિયંત્રણ કરે છે.

સ્થળ ———-

✅ આ મંદિર મહારાષ્ટ્રના અહમદનગર જિલ્લાના કરજા તાલુકાના સિદ્ધટેકમાં ભીમા નદીના કિનારે આવેલું છે. મંદિરનું સૌથી નજીકનું સ્ટેશન દાઉન્ડ (૧૯ કિમી) છે.

✅ આ મંદિર પુણે જિલ્લાના શિરપુર ગામ સાથે પણ જોડાયેલું છે, જ્યાં આપણે વહાણની મદદથી નદીના દક્ષિણ કિનારે પણ પહોંચી શકીએ છીએ. અહીં પહોંચવા માટે એક રસ્તો છે જે રન-કાસ્તી-પડગાંવ, શિરુર-શ્રીગોંડા-સિદ્ધટેક, કર્જત-રાશીન-સિદ્ધટેકમાંથી પસાર થાય છે.જે ૪૮ કિલોમીટર લાંબો છે.

✅ આ મંદિર એક નાની ટેકરી પર બનેલું છે અને ચારે બાજુથી બાબુલ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું છે અને સિદ્ધટેક ગામથી ૧ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે.

✅ દેવતાને સંતુષ્ટ કરવા ભક્તો નાની ટેકરીની સંત પરિક્રમા કરતા હતા. કોઈ પાકો રસ્તો ન હોવા છતાં, લોકો ભગવાનને પ્રસન્ન કરવા માટે પથ્થરોથી ભરેલા કાચા રસ્તાઓ પર પ્રદક્ષિણા લે છે.

!! ગણપતિ બાપ્પા મોરયા !!

—————જનમેજય અધ્વર્યું.

error: Content is protected !!